Zeep zonder schadelijke stoffen: waar let je op het etiket op?
Rosy Maes‘Zonder schadelijke stoffen’ klinkt als een heel logische wens. Niemand gaat tenslotte op zoek naar een douchegel mét schadelijke stoffen. Toch is het een term waar we voorzichtig mee zijn. Want als een cosmeticaproduct in Europa volgens de regels op de markt wordt gebracht, moet het veilig zijn bij normaal en redelijkerwijs te verwachten gebruik. Waar kun je dan wél op letten als je bewust een zeep of body wash wilt kiezen?
Eerst even over ‘zonder schadelijke stoffen’
Het klinkt geruststellend op een verpakking, maar de term kan ook iets suggereren wat niet helemaal eerlijk is: namelijk dat andere, toegelaten cosmeticaproducten blijkbaar wél vol schadelijke stoffen zitten.
Zo werkt de Europese cosmeticawetgeving niet.
Voordat een cosmeticaproduct in Europa op de markt mag komen, moet er onder andere een veiligheidsbeoordeling worden uitgevoerd. De wetgeving bevat daarnaast lijsten van verboden en gereguleerde stoffen en legt voor bepaalde ingrediënten beperkingen of maximale concentraties vast.
Dat betekent niet dat ieder product voor iedere individuele huid geschikt is. Een veilige douchegel kan bijvoorbeeld een ingrediënt bevatten waarvoor jij persoonlijk allergisch bent. Maar dat maakt dat ingrediënt niet automatisch ‘schadelijk’ voor iedereen.
Daarom gebruiken wij zelf liever concrete informatie dan algemene claims die vooral geruststellend klinken.
Begin bij de ingrediëntenlijst
Op cosmetica vind je een ingrediëntenlijst, meestal aangeduid met 'Ingredients'. Daarin worden ingrediënten met hun officiële cosmetische benaming vermeld. Die gestandaardiseerde namen maken het mogelijk om hetzelfde ingrediënt te herkennen, ongeacht in welk Europees land je een product koopt.
Dat is vooral handig wanneer je weet dat je op een bepaald ingrediënt reageert. Je kunt dan gericht controleren of het aanwezig is.
Laat je tegelijkertijd niet afschrikken door lange of ingewikkeld klinkende namen. INCI-namen zijn gestandaardiseerde benamingen en zeggen op zichzelf niet of iets natuurlijk, mild of ‘chemisch’ is.
Zelfs heel vertrouwde ingrediënten kunnen op een cosmetica-etiket een naam hebben die je thuis nooit zou gebruiken.
Kun je aan de volgorde zien hoeveel erin zit?
Tot op zekere hoogte.
Volgens de Europese cosmeticaregels worden ingrediënten in principe in aflopende volgorde van gewicht vermeld op het moment dat ze aan het product worden toegevoegd. Voor ingrediënten die in concentraties van 1% of minder aanwezig zijn, gelden andere regels voor de volgorde.
Je kunt dus grofweg zien welke ingrediënten een belangrijk deel van de formule vormen, maar je kunt uit de INCI-lijst niet exact afleiden hoeveel procent van ieder ingrediënt aanwezig is.
Dat is belangrijk wanneer je online ingrediëntenanalyses tegenkomt die op basis van alleen een INCI-lijst heel stellige conclusies trekken. Zonder de volledige formule kennen ze niet noodzakelijk de gebruikte concentraties.
Kijk verder dan wat er níét in zit
Claims als ‘zonder parabenen’, ‘zonder sulfaten’, ‘zonder siliconen’ of ‘zonder parfum’ kunnen nuttige informatie geven wanneer jij specifiek één van die ingrediënten wilt vermijden.
Maar ze vertellen niet automatisch dat het product als geheel beter, veiliger of milder is.
Daarom kijken wij liever naar wat er 'wel' in een formule zit en waarom.
Welke reinigende stoffen worden gebruikt? Is de pH geschikt voor de huid? Is het product ontwikkeld met een droge of gevoelige huid in gedachten? Bevat het parfum wanneer je daar gevoelig voor bent? Is het product getest voor de doelgroep waarvoor het wordt aangeboden?
Dat zijn vaak interessantere vragen dan hoeveel ‘free from’-claims er op de voorkant van een fles passen.
Natuurlijk is ook hier niet hetzelfde als mild
Ook bij een product dat zich als natuurlijke zeep of natuurlijke douchegel presenteert, blijft dit onderscheid belangrijk.
‘Natuurlijk’ vertelt iets over de oorsprong van ingrediënten. Het vertelt niet automatisch hoe een product met je huid omgaat. Een traditionele natuurlijke zeep kan bijvoorbeeld nog steeds een alkalische (hoge) pH hebben, terwijl een grotendeels natuurlijke zeepvrije reiniger zo geformuleerd kan zijn dat de pH dichter bij die van de huid ligt.
Als je een droge of gevoelige huid hebt, zou ik daarom altijd beide vragen stellen: waar komt deze formule vandaan én hoe reinigt ze mijn huid?
Het ene hoeft het andere gelukkig niet uit te sluiten.
Een etiket hoeft geen examen te zijn
We zijn groot voorstander van transparantie over ingrediënten. Maar transparantie betekent voor ons niet dat we de verantwoordelijkheid vervolgens volledig bij de consument leggen.
Een merk hoort zelf te kunnen uitleggen waarom een ingrediënt in een product zit, wat een claim precies betekent en voor wie een product wel of minder geschikt kan zijn.
Als jij twintig ingrediënten moet googelen en daarna nog altijd niet weet of een body wash geschikt is voor jouw droge huid, heeft een ingrediëntenlijst je uiteindelijk maar gedeeltelijk geholpen.
Gebruik het etiket daarom als informatiebron, niet als angstlijst. Kijk naar de ingrediënten die voor jou persoonlijk relevant zijn, lees wat een merk over de volledige formule kan onderbouwen en luister ook naar je eigen huid.